Płucnica islandzka



Misecznicowate - Parmeliaceae
Płucnica (tarczownica) islandzka jest porostem, czyli organizmem złożonym z grzyba i zielonego glonu, żyjących w symbiozie i stanowiących jedną całość. Zewnętrzne warstwy plechy, tzw. korowe, są zbudowane z grzybni utworzonej ze zwarcie ułożonych krótkich, grubościennych strzępek. W warstwie wewnętrznej, tzw. rdzeniowej, znajdują się okrągłe komórki glonu, splecione luźno poplątanymi strzępkami grzyba.
Płucnica tworzy kępkowate lub płaskie skupienia naziemne wysokości do 5 cm. Jej plecha jest sztywna, lśniąca, listkowato-krzaczkowata, o odcinkach zmiennej wielkości i kształtów. Łatki plechy, podobne do gałązek, są płaskie lub słabo rynienkowate, nieregularnie rozgałęzione, z zaokrąglonymi zatokami. Końcowe części plechy są rozszerzone, dość głęboko wycięte, odgięte nieco do tyłu i opatrzone kolczastymi wyrostkami.
Plecha ma barwę oliwkowo- lub brunatnozieloną, brunatną albo prawie czarną, u nasady czerwonawą, na dolnej stronie jest nieco jaśniejsza, szarobrunatna lub brudnobiaława, z licznymi białymi plamkami (otworkami) rozrzuconymi na całej powierzchni.
Występuje w suchych borach sosnowych, na podłożu piaszczystym i próchnicznym, czasem na torfovviskach, wrzosowiskach i na omszonych skałach. Jest pospolita na całym niżu naszego kraju, a w górach dochodzi do piętra halnego.
Surowcem jest cała plecha porostu - Lichen islandicus.
Płucnica islandzka podlega ochronie częściowej na terenie całego kraju, jej zbiór może się odbywać jedynie za zezwoleniem wojewódzkiego konserwatora przyrody. Zbiera się ją przez cały rok, najlepiej w lecie, w porze suchej.
Suszy się płucnicę w suszarniach naturalnych. Po wysuszeniu plecha jest silnie poskręcana, sztywna, łamliwa, prawie bez zapachu, smak ma gorzki, śluzowaty.
Zawiera głównie śluzy (m. in. licheninę) oraz kwasy porostowe (m, in. cetrarowy).

Surowiec działa oslaniająco, powlekająco, przeciwskurczowo, przeciwwymiotnie. pobudzająco i wzmacniająco, odflegmiająco i bakteriobójczo. Stosuje się przy chorobach dróg oddechowych, kaszlu, chrypce, chorobach płuc, gruźlicy płuc i jelit, nieżytach żołądka i jelit, przy uporczywych wymiotach, w okresie rekonwalescencji, w postaci odwarów lub galaretki. Wyodrębnioną z porostu galaretkę stosuje się także jako dodatek przy wyrobie maści.