Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Kozłek lekarski



Kozłkowate - Valerianaceae
Bylina ta ma kłącza bez rozłogów lub z krótkimi podziemnymi rozłogami. Łodyga, wysokości 30-200 cm, jest prosto wzniesiona, kanciasta, bruzdowana, naga, tylko w węzłach nieco owłosiona, /ielona lub fioletowo nabiegła.
Liście nie mają przylistków, są pierzastodzielne. Dolne i środkowe liście łodygowe wyrastają na długich ogonkach, 0 6-9 parach listków jajowatolancetowatych, brzegiem ząbkowanych, spodem na nerwach są najczęściej owłosione. Najwyższe liście są siedzące, dolne podsadki do 11-listkowe, górne lancetowate. Przysadki są lancetowate, błoniaste, drobne.
Kwiatostan jest duży, baldachokształtny, wielokwiatowy. Kwiaty są obupłciowe. Kielich, o kilku (do kilkunastu) ząbkach zagiętych do środka, w czasie owocowania silnie się rozrasta w długie, pierzasto rozgałęziające się włoski puchu kielichowego. Korona jest dzwonkowato-lejkowata, różowa lub białoróżowa, do 5 mm długa. Pręciki i szyjka słupka wystają z rurki korony. Znamię jest dwu lub trójdzielne. Owocem jest jednonasienna niełupka z puchem pierzastym, nieco dłuższym od owocu. Niełupka jest naga lub z płaskiej strony owłosiona. Kozłek kwitnie od końca czerwca do sierpnia.
Występuje w wilgotnych lasach liściastych i zaroślach, przy brzegach rzek, rowach, na torfowisku niskim. Jest pospolity na całym obszarze kraju, szczególnie na niżu. W górach występuje rzadziej 1 tylko w niższych położeniach.
Surowcem zielarskim jest kłącze kozłka wraz z korzeniami - Rhizoma Valerianae.
Zbioru dokonuje się wyłącznie z plantacji, jesienią, gdy przekwitłe pędy usychają, a kłącza i korzenie stają się mięsiste i bogate w substancje czynne, albo w maju, przed kwitnieniem rośliny. Surowiec z roślin dwuletnich jest lepszy niż z rocznych. Dokładnie umyte w wodzie i oczyszczone z drobnych korzeni kłącze kraje się i suszy na powietrzu. Kłącze dobrze wysuszone ma barwę jasnoszarą, boczne korzenie słabo pomarszczone. Zapach kłącza jest silny, aromatyczny, smak korzenny, słodkawogorzkawy.
Surowiec zawiera olejek eteryczny, kwasy organiczne (benzoesowy, salicylowy), garbnik, cukry,, sole mineralne (bogate w mangan i wapń), tłuszcze, alkaloidy.

Napary z kłącza i korzeni, podobnie jak nalewka spirytusowa działają uspokajająco, rozkurczowo, wiatropędnie i przeciwbólowo. Stosuje się przy zaburzeniach systemu nerwowego, zawrotach głowy, migrenie, niepokojach, nerwicach, neurastenii, histerii, nerwobólach, nadciśnieniu, dolegliwościach sercowych i bólach żołądka na tle nerwowym.
Zewnętrznie zaleca się napar z kozłka lekarskiego do przemywania zmęczonych, zaczerwienionych powiek.