Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Jarząb pospolity (jarzębina)



Różowate - Rosaceae
Jest to krzew lub drzewo wysokości do 15 (20) m, o gładkiej, jasnoszarej korze, pękającej podłużnie na starszych pniach. Koronę ma jajowatą lub zaokrągloną, pączki zwykle owłosione, kosmate.
Liście są nieparzystopierzasto złożone, z kilkoma (do 8) parami siedzących, niesymetrycznie lancetowatych, krótkoogonkowych listków. Brzegi wszystkich listków, poza dolną ich częścią, są ostro piłkowane, ciemnozielone, spodem szarozielone, za młodu miękko owłosione.
Kwiaty są zebrane w licznokwiatowe, szerokie, wzniesione podbaldachy, okryte gęstym kutnerem. Działki kielicha są trójkątne, z brzegu pokryte gruczołkami. Płatki korony są białe, odstające, okrągławe, z krótkim paznokciem długości do 5 mm. Pręcików jest 20, są one długości płatków. Słupek ma kilka (3) szyjek o płaskim znamieniu. Owoce są jabłkowa (szupinkowe), prawie kuliste, do 10 mm średnicy, jasnoczerwone lub pomarań czowe, z trzema wydłużonymi nasionami Gatunek ten jest zmienny w owłosieniu, ząbkowaniu liści, wielkości kwiatów i owoców oraz ich zabarwieniu. Kwitnie w maju. Owocuje we wrześniu i październi ku.
Jarząb pospolity występuje w róż nych zbiorowiskach leśnych, w lasach olszowych, borach mieszanych, sosno wych i jodłowych, tworzy laski jarzębinowo-jaworowe na zboczach gór skich regla dolnego, na glebach ubogich, bielicowych. Jest bardzo pospolity n;i całym obszarze kraju, na niżu i w górach, aż po kosodrzewinę.
Surowcem zielarskim jest przede wszystkim owoc jarzębiny - Fructus Sorbí, kwiat - Flos Sorbí, i czasami także liść - Folium Sorbí.
Kwiaty zbiera się w początkach kwit nienia, ścina się całe kwiatostany i suszy w cieniu, w przewiewnym miejscu, po wysuszeniu obrywa się je z szypułek. Wysuszone kwiaty są barwy kremowobiałej. Owoce zbiera się, gdy tylko dojrzeją i są czerwone (nie żółte), w całych owocostanach. Po oberwaniu owoców suszy się je w cienkich warstwach, w temperaturze do 60°C. Po wysuszeniu owoce są silnie pomarszczone, barwy czerwonopomarańczowej do czerwonobrunatnej z połyskiem, zapach mają słaby i cierpki, smak gorzkawokwaśny.
Owoce zawierają liczne kwasy organiczne (jabłkowy, cytrynowy, bursztyno?wy, winowy, sorbowy), cukry, małe Mości garbnika, ślady olejku eterycznego, karoten, witaminę C, sole mineralne, flawonoidy, gorycz.

Oba surowce działają moczopędnie, przeciwszkorbutowo, rozwalniająco oraz ściągająco (zewnętrznie). Stosuje się je przy biegunkach, dnie, schorzeniach ne?rek, wątroby i pęcherzyka żółciowego oraz przy niedoborze witamin C i A, w postaci naparu z owoców.
W przemyśle spożywczym używa się owoców zarówno świeżych, jak i suszonych, między innymi do produkcji herba?ty ziołowej i syropu witaminowego.